Trong nhiều dự án BIM hiện nay, một vấn đề phổ biến thường xảy ra là các bên tham gia chưa thực sự hiểu rõ cần bàn giao loại dữ liệu nào, ở thời điểm nào và phục vụ cho mục đích gì.

Ở chiều ngược lại, nhiều chủ đầu tư nhận được mô hình BIM hoàn chỉnh về mặt hình học nhưng lại không thể sử dụng cho công tác quản lý vận hành công trình hoặc hệ thống Facility Management (FM).

Nguyên nhân lớn nhất thường đến từ việc dự án không xây dựng EIR (Exchange Information Requirements – Yêu cầu Trao đổi Thông tin) hoặc EIR được thiết lập quá chung chung và thiếu định hướng rõ ràng.

Theo tiêu chuẩn ISO 19650, EIR là một trong những nền tảng quan trọng nhất của dự án BIM. Đây là tài liệu giúp xác định rõ:

• Loại thông tin cần bàn giao
• Thời điểm bàn giao
• Định dạng dữ liệu yêu cầu
• Mục đích sử dụng của thông tin trong suốt vòng đời công trình

EIR Trong BIM Là Gì?

EIR có thể được hiểu là “bộ quy tắc thông tin” của dự án BIM.

Đây là tài liệu do chủ đầu tư (Appointing Party) ban hành cho đội ngũ thực hiện dự án (Lead Appointed Party) nhằm quy định rõ các yêu cầu liên quan đến dữ liệu và thông tin cần được tạo lập, quản lý và bàn giao.

Thông qua EIR, đội dự án sẽ hiểu rõ:

• Cần tạo ra loại dữ liệu nào
• Mức độ chi tiết của thông tin
• Chất lượng dữ liệu cần đạt
• Phương thức và thời điểm bàn giao

Không chỉ phục vụ cho giai đoạn thiết kế và thi công, EIR còn đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý vận hành công trình sau khi bàn giao.

Đặc biệt, EIR là tài liệu mang tính ràng buộc hợp đồng. Vì vậy, tài liệu này cần được xác định ngay từ giai đoạn chuẩn bị đấu thầu.

Các Nội Dung Cốt Lõi Trong EIR

1. Khía Cạnh Quản Lý Và Thương Mại

Theo ISO 19650, EIR cần xác định rõ các tiêu chuẩn và quy trình quản lý thông tin mà đội ngũ thực hiện dự án phải tuân thủ.

Đây là phần thiết lập “quy tắc” cho toàn bộ quy trình BIM của dự án.

Một số nội dung thường bao gồm:

• Quy tắc đặt tên file
• Tiêu chuẩn quản lý dữ liệu
• Quy trình làm việc trong Common Data Environment (CDE)
• Quy trình kiểm tra và phê duyệt thông tin
• Quy định đánh giá tính tuân thủ dữ liệu BIM

Khi các yêu cầu này được chuẩn hóa, việc kiểm tra dữ liệu BIM có thể được tự động hóa thông qua IFC hoặc IDS (Information Delivery Specification).

2. Khía Cạnh Kỹ Thuật

Khía cạnh kỹ thuật trong EIR tập trung vào việc xác định:

• Loại dữ liệu cần bàn giao
• Mức độ chi tiết thông tin
• Chất lượng dữ liệu yêu cầu
• Định dạng file và cấu trúc dữ liệu

Trong ISO 19650, nội dung này liên quan trực tiếp đến khái niệm: Level of Information Need (LOIN).

Các dữ liệu bàn giao có thể bao gồm:

• Mô hình IFC
• COBie
• File XLSX
• Tài liệu PDF
• Dữ liệu thuộc tính thiết bị
• Asset Information Model (AIM)

Mục Đích Sử Dụng Thông Tin – Nền Tảng Quan Trọng Nhất Của EIR

Khi xây dựng EIR, câu hỏi quan trọng nhất cần được xác định là: “Thông tin này được tạo ra để làm gì?”

Mục đích sử dụng thông tin sẽ quyết định:

• Mục tiêu BIM của dự án
• Phạm vi triển khai BIM
• Các yêu cầu dữ liệu cụ thể

Ví dụ:

• Sử dụng BIM cho Facility Management
• Phối hợp thiết kế đa bộ môn
• Quản lý dữ liệu tài sản
• Quản lý bàn giao mô hình
• Xây dựng Digital Twin

Một số câu hỏi thường được đặt ra khi xây dựng EIR:

• Có cần sử dụng dữ liệu BIM trong giai đoạn vận hành không?
• Có cần xây dựng Asset Information Model (AIM) khi bàn giao không?
• Đội thi công có sử dụng mô hình 3D tại công trường không?
• Có cần tích hợp với hệ thống CAFM không?

Tùy theo nhu cầu của chủ đầu tư, phạm vi BIM có thể chỉ dừng ở việc triển khai CDE hoặc mở rộng đến BIM Stage 3 và Digital Twin.

Từ Mục Đích Đến Mục Tiêu BIM

Sau khi xác định mục đích sử dụng thông tin, EIR sẽ chuyển các định hướng này thành những mục tiêu cụ thể cho đội dự án.

Ví dụ:

Những mục tiêu này giúp đội dự án hiểu rõ:

• Cần thực hiện điều gì
• Thực hiện bằng phương pháp nào
• Và thời điểm cần hoàn thành

Sự Khác Biệt Giữa Goals Và Objectives Trong EIR

Trong EIR:

• Goals là các mục tiêu cấp cao của dự án
• Objectives là các hành động cụ thể để đạt được mục tiêu đó

Có thể hiểu:

• Goals trả lời cho câu hỏi: “Muốn đạt điều gì?”
• Objectives trả lời cho câu hỏi: “Làm như thế nào?” và “Khi nào?”

Từ các Objectives này, các Information Requirements cụ thể mới được xây dựng cho dự án BIM.

Cách Xây Dựng Yêu Cầu BIM Hiệu Quả

Một nguyên tắc rất quan trọng khi xây dựng EIR là:

Chỉ yêu cầu những thông tin thực sự cần sử dụng.

Những dữ liệu không phục vụ mục đích cụ thể sẽ làm gia tăng:

• Chi phí triển khai
• Khối lượng kiểm tra dữ liệu
• Thời gian xử lý thông tin

ISO 19650 cũng khuyến nghị cấu trúc các yêu cầu BIM bằng bảng biểu hoặc cơ sở dữ liệu liên kết nhằm:

• Tránh trùng lặp yêu cầu
• Dễ quản lý dữ liệu
• Dễ kiểm soát phiên bản tài liệu

Ngoài ra, cần hạn chế sử dụng các thuật ngữ mang tính marketing như:

• Digital Twin
• Golden Thread
• BIM 5D

Bởi các khái niệm này có thể được hiểu khác nhau giữa các bên tham gia dự án. Thay vào đó, các yêu cầu nên được chuyển thành các nhiệm vụ kỹ thuật cụ thể và có thể đo lường được.

Xác Định Dữ Liệu Cần Bàn Giao

Tùy theo mục tiêu của dự án, dữ liệu BIM có thể bao gồm dữ liệu có cấu trúc hoặc phi cấu trúc.

Dữ liệu có cấu trúc:

• IFC
• COBie
• Bộ thuộc tính tài sản
• Dữ liệu thiết bị

Dữ liệu phi cấu trúc:

• PDF hướng dẫn vận hành
• Video flycam công trường
• Hình ảnh hiện trạng
• Hồ sơ kỹ thuật

Đối với mỗi yêu cầu, EIR cần xác định rõ:

• Loại dữ liệu cần bàn giao
• Định dạng file
• Đối tượng dữ liệu
• Thuộc tính cần bàn giao

Đồng thời, cần kiểm soát cả:

• Thông tin hình học
• Dữ liệu phi hình học (alphanumeric data)

Tiêu Chí Kiểm Tra BIM Trong EIR

Một EIR hiệu quả cần xác định rõ tiêu chí kiểm tra dữ liệu BIM nhằm đảm bảo tính minh bạch giữa chủ đầu tư và đơn vị triển khai.

Các tiêu chí này thường bao gồm:

• Quy tắc đặt tên file
• Metadata
• Kiểu dữ liệu
• Đơn vị đo lường
• Chất lượng mô hình
• Quy tắc phối hợp
• Hệ thống phân loại thống nhất

Khi các tiêu chí được xây dựng rõ ràng và có cấu trúc, việc kiểm tra dữ liệu BIM có thể được tự động hóa thay vì thực hiện thủ công.

Kết Luận

EIR không đơn thuần là một tài liệu BIM, mà là nền tảng giúp xác định cách thức tạo lập, quản lý và trao đổi thông tin trong toàn bộ dự án.

Một EIR được xây dựng rõ ràng sẽ giúp:

• Các bên hiểu đúng yêu cầu dữ liệu
• Chuẩn hóa quy trình BIM
• Tăng hiệu quả phối hợp
• Hỗ trợ quản lý vận hành công trình sau bàn giao

Trong BIM theo ISO 19650, một dự án thành công không bắt đầu từ mô hình 3D đẹp mắt, mà bắt đầu từ việc xác định đúng:

• Thông tin cần tạo ra
• Mục đích sử dụng
• Phương thức bàn giao
• Và tiêu chí kiểm soát dữ liệu ngay từ đầu dự án.